Kort antwoord: in België bestaat er geen verplicht barema voor architecten; het ereloon wordt vrij afgesproken. Bij nieuwbouw en grote renovaties wordt het vaak uitgedrukt als een percentage van de bouwkost exclusief btw, in de praktijk dikwijls ergens tussen ongeveer 6 en 12%, afhankelijk van de complexiteit en de omvang van de opdracht. Kleinere of eenvoudige opdrachten worden ook vaak forfaitair of per uur aangerekend. Belangrijker dan het percentage is wat er precies in de opdracht zit.
Wanneer is een architect verplicht?
Voor de meeste werken waarvoor een omgevingsvergunning nodig is, is de medewerking van een architect wettelijk verplicht. Dat geldt onder meer voor nieuwbouw, uitbreidingen en verbouwingen die de stabiliteit raken. Voor eenvoudige vergunningsplichtige werken zonder stabiliteitsimpact kan het soms zonder. Lees meer in onze gids omgevingsvergunning aanvragen.
Wat doet een architect?
- Voorontwerp: je wensen, budget en de mogelijkheden van het perceel worden vertaald in een eerste ontwerp.
- Definitief ontwerp en vergunningsaanvraag: plannen, nota’s en het dossier voor het Omgevingsloket.
- Uitvoeringsdossier: gedetailleerde plannen, lastenboek en meetstaat waarmee aannemers een prijs kunnen geven.
- Aanbesteding: offertes opvragen, vergelijken en adviseren bij de keuze van aannemers.
- Controle op de werf: nagaan of de werken volgens de plannen en de regels van de kunst uitgevoerd worden, vorderingsstaten controleren.
- Oplevering: bijstand bij de voorlopige en definitieve oplevering.
De wettelijke opdracht omvat minstens het ontwerp en de controle op de uitvoering. Sommige taken, zoals de EPB-verslaggeving of stabiliteitsstudie, worden vaak door andere specialisten uitgevoerd en apart aangerekend.
Hoe wordt het ereloon berekend?
| Methode | Wanneer | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Percentage van de bouwkost | Nieuwbouw, grote renovaties | Duidelijk afspreken welke kosten meetellen en of meerwerken het ereloon verhogen |
| Forfait | Duidelijk afgebakende opdrachten | Wat valt erbuiten en wat kost een extra ontwerpronde? |
| Uurtarief | Advies, kleine opdrachten, haalbaarheidsstudies | Vraag een raming van het aantal uren |
Het ereloon wordt meestal in schijven betaald, gekoppeld aan de fasen van de opdracht. Op het ereloon van een architect betaal je 21% btw.
Bijkomende kosten om mee te rekenen
- stabiliteitsingenieur;
- EPB-verslaggever;
- veiligheidscoördinator, verplicht als meerdere aannemers tegelijk op de werf werken;
- landmeter en grondonderzoek;
- dossiertaks voor de vergunning.
De architectenovereenkomst
Leg alles schriftelijk vast. Een goede overeenkomst vermeldt:
- de omschrijving van de opdracht en de fasen;
- het ereloon, de berekeningsbasis en het betalingsschema;
- het budget waarbinnen ontworpen wordt;
- de frequentie van werfbezoeken;
- wat er gebeurt bij stopzetting van de opdracht;
- de verzekering van de architect.
Architecten moeten verzekerd zijn voor hun beroepsaansprakelijkheid, inclusief de tienjarige aansprakelijkheid. Vraag een kopie van het attest.
Hoe kies je een architect?
- Bekijk gerealiseerde projecten en ga eventueel kijken.
- Vraag naar ervaring met jouw type project, zoals energetische renovatie of nieuwbouw in hout.
- Voer een kennismakingsgesprek: de klik is belangrijk, je werkt soms jaren samen.
- Vergelijk niet alleen het percentage, maar ook de inhoud van de opdracht.
Werk je liever met één partij die ontwerpt en bouwt, lees dan ons artikel over de Wet Breyne en sleutel-op-de-deurbouw.
Veelgestelde vragen
Is een architect goedkoper bij een kleine verbouwing?
Het absolute bedrag is lager, maar het percentage ligt bij kleine opdrachten vaak hoger, omdat de vaste inspanning voor ontwerp en vergunning relatief zwaarder doorweegt.
Kan ik enkel een ontwerp en vergunning laten maken?
Wanneer een architect wettelijk verplicht is, omvat de opdracht ook de controle op de uitvoering. Je kunt geen vergunningsplichtige werken laten uitvoeren zonder dat er een architect de werf opvolgt.
Wat kost een huis bouwen in totaal?
Lees ons artikel wat kost een huis bouwen in 2026.




