Kort antwoord: in Vlaanderen vraag je een omgevingsvergunning aan via het digitale Omgevingsloket, meestal via je architect. Na indiening wordt het dossier gecontroleerd op volledigheid. De vereenvoudigde procedure duurt in principe 60 dagen, de gewone procedure met een openbaar onderzoek van 30 dagen 105 dagen, of 120 dagen als de omgevingsvergunningscommissie advies geeft. Sinds 1 maart 2026 zijn veel verbouwingen vrijgesteld, waaronder alle binnenverbouwingen zonder functiewijziging of extra wooneenheden, en bestaat de meldingsplicht nog maar in enkele gevallen.
Wanneer heb je een omgevingsvergunning nodig?
Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is in principe nodig voor onder meer:
- het bouwen van een nieuwe woning of het herbouwen na afbraak;
- uitbreidingen en aanbouwen aan de woning, ook veranda’s;
- het wijzigen van de functie van een gebouw;
- het creëren van bijkomende wooneenheden;
- het slopen van gebouwen, afhankelijk van de omvang en ligging;
- belangrijke reliëfwijzigingen en het vellen van hoogstammige bomen, onder voorwaarden.
Daarnaast kan voor bepaalde activiteiten een milieuluik nodig zijn, maar dat is voor een gewone woning zelden het geval.
Wat veranderde er op 1 maart 2026?
De Vlaamse Regering keurde op 6 februari 2026 wijzigingen goed aan het Vrijstellingenbesluit, het Meldingsbesluit en het besluit over de limitatieve lijst van gemeentelijke vergunningsplichten. Ze traden in werking op 1 maart 2026. In grote lijnen:
- Alle binnenverbouwingen zonder functiewijziging en zonder wijziging van het aantal woongelegenheden zijn vrijgesteld, ook als ze de stabiliteit raken. Vroeger waren die laatste meldingsplichtig.
- De meldingsplicht is grotendeels afgeschaft. Ze blijft voorbehouden voor tijdelijke handelingen en voor zorgwonen. Wat vroeger meldingsplichtig was, is nu vrijgesteld of vergunningsplichtig.
- Werken aan gevels en daken zijn onder voorwaarden ruimer vrijgesteld.
- Aangebouwde bijgebouwen, zoals een veranda tegen de woning, die vroeger met een melding konden, zijn volgens verschillende juridische analyses nu vergunningsplichtig.
- Gemeenten kunnen voor vrijgestelde werken enkel nog een vergunningsplicht opleggen als het om handelingen gaat die op een Vlaamse limitatieve lijst staan.
- Stekkerzonnepanelen zijn uitdrukkelijk vrijgesteld.
Plan je een verbouwing, controleer dan opnieuw wat voor jouw project geldt via het Omgevingsloket of bij de dienst omgeving van je gemeente. Ook vrijgestelde werken moeten voldoen aan andere regels, zoals burgerlijk recht, EPB-eisen waar van toepassing en verkavelingsvoorschriften.
Stappenplan
- Informeer vooraf. Bespreek je plannen met de gemeente, bijvoorbeeld via een projectvergadering of voorafgaand overleg. Dat voorkomt een weigering.
- Stel een architect aan. Voor de meeste vergunningsplichtige bouwwerken is de medewerking van een architect verplicht. Lees wat kost een architect.
- Stel het dossier samen. Plannen, foto’s, beschrijvende nota, EPB-gegevens en eventuele adviezen worden digitaal opgeladen in het Omgevingsloket.
- Volledigheid en ontvankelijkheid. De overheid meldt binnen een vaste termijn welke documenten nog ontbreken.
- Openbaar onderzoek. In de gewone procedure hangt een gele affiche 30 dagen aan je perceel en kunnen buren bezwaar indienen.
- Beslissing. De gemeente beslist binnen de wettelijke termijn.
- Beroepstermijn. Na de beslissing loopt een beroepstermijn. Pas daarna mag je met de werken starten, en de vergunning moet ook aangeplakt worden.
Hoe lang duurt het?
| Procedure | Openbaar onderzoek | Beslissingstermijn |
|---|---|---|
| Vereenvoudigde procedure | Nee | 60 dagen |
| Gewone procedure | Ja, 30 dagen | 105 dagen |
| Gewone procedure met advies van de omgevingsvergunningscommissie | Ja | 120 dagen |
De termijnen starten na de volledigheidsverklaring. Bij wijzigingen tijdens de procedure kan de termijn verlengd worden. Reken in je planning dus ruim op enkele maanden, plus de tijd om het dossier op te maken.
Hoe lang is een vergunning geldig?
Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen vervalt als de werken niet binnen twee jaar na het definitief worden van de vergunning gestart worden, of als ze langer dan twee jaar onderbroken worden. Er gelden ook regels over de termijn waarbinnen het gebouw winddicht moet zijn.
En in Brussel en Wallonië?
In Brussel heet het een stedenbouwkundige vergunning (permis d’urbanisme) en gelden andere termijnen en procedures. Wallonië kent de permis d’urbanisme onder het CoDT. Vrijstellingen en termijnen zijn daar anders dan in Vlaanderen.
Veelgestelde vragen
Mag ik zonder architect een vergunning aanvragen?
Voor eenvoudige werken die geen stabiliteit raken soms wel. Voor nieuwbouw, uitbreidingen en verbouwingen met structurele ingrepen is een architect verplicht.
Wat kost een omgevingsvergunning?
De dossiertaks verschilt per gemeente. De grootste kost zijn het ontwerp en de plannen van de architect.
Wat als ik bouw zonder vergunning?
Dat is een stedenbouwkundige inbreuk. Je riskeert een stakingsbevel, een herstelvordering en problemen bij een latere verkoop.




